In Nederland zijn de meeste winkels open gebleven, in België is het merendeel vanaf 11 mei weer back in business. Tussendoor grepen veel winkeliers natuurlijk wel naar het wapen van de online verkoop als doekje voor het bloeden. Wereldwijd heeft dit kanaal door de pandemie de kans van zijn leven gekregen. Amazon heeft niet minder dan 170.000 extra krachten aangenomen om de exploderende omzet te kunnen afhandelen. Beleggers reageerden echter flauwtjes. Aandelen Amazon stonden hoe dan ook al hoog genoteerd en hun verwachting is dat de online giganten een deel van hun extra marktaandeel zullen kwijtraken in de nabije toekomst. Interessant hoe sommigen de totale ondergang van de fysieke retail voorspellen en anderen – onder andere de beursgoeroes – geloven in haar overleven. 

Een lolletje zal het winkelen de komende maanden zeker niet worden, ook niet voor de consumenten. Ze hebben geleerd dat de winkel vooral een bron van mogelijke besmetting is en geen plek voor sociaal contact. In Belgische winkelstraten wordt het kooplustig publiek als runderen in een slachthuis van de ene kant naar de andere gedirigeerd. Keurmeester zien er op toe dat er niet teveel wordt aangeraakt en gebabbeld. Het mag vooral niet leuk worden, is al gewaarschuwd. De verbaal altijd creatieve Vlaming heeft gelijk al een variant bedacht voor het aloude funshoppen. We gaan nog slechts runshoppen: kijken, afrekenen en wegrennen. De onheilsplek van de fysieke winkel blijft dus een geduchte concurrent houden aan de webshop. 

Als zoveel seinen op rood staan voor de fysieke retail, wat pleit dan voor haar overleven? Misschien de financiële belangen van de vastgoedsector. Leegstand is al jaren een probleem in de winkelstraten, maar als de pandemie tot een zodanige kaalslag leidt dat in één keer de laatste plukken haar er af gaan, wat gaan we dan met die straten doen? Wat definieert dan nog ons stadscentrum of onze dorpskern? De horeca? Ook die lijdt momenteel aan haaruitval. Kantoren en andere bedrijvigheid? Net als het online shoppen heeft het telewerken de voorbije maanden een enorme impuls gehad. De behoefte aan bedrijfsruimte daalt even snel als de lichaamstemperatuur van een pas gestorvene. Natuurlijk, je kunt elk leeg winkelpand transformeren in een woning, maar ten eerste kost die verbouwing geld en ten tweede ligt de huurprijs dan een stuk lager. 

Ongetwijfeld staan de aandeelhouders van Zalando, Bol.com en Amazon nu dagelijks in hun handen te wrijven, tot de huid ervan loskomt, maar een soort ‘eindoverwinning’ van deze giganten is absoluut niet in het belang van onze samenleving. De belangen op het gebied van werkgelegenheid, vrije concurrentie en sociale samenhang bij een behoud van de fysieke retail en de zelfstandige detaillist zijn enorm. Gemeentebesturen en andere overheden moeten dit belang belichten en misschien samen met vertegenwoordigers van de vastgoedsector denken aan een heus Deltaplan om de detaillisten voor verdrinken te behoeden. Maar eerst moet die angst verdwijnen. De ‘run’ mag niet te lang in het shoppen blijven, de ‘fun’ moet er zo snel mogelijk weer in terugkomen. 

Gert-Jan Pas 

Photo by Erik Mclean on Unsplash